Koniec bezkarnej inwigilacji? Nawrocki podpisał przełomową ustawę

Prezydent Karol Nawrocki podpisał w piątek ustawę wzmacniającą nadzór sądowy nad kontrolą operacyjną. Regulacja wprowadza m.in. obowiązek informowania sądu o wynikach kontroli operacyjnej służb po jej zakończeniu, a na jego żądanie również o przebiegu tej kontroli w trakcie jej trwania.

Ustawa ujednolica zasady prowadzenia kontroli operacyjnej przez wszystkie służby do tego uprawnione, w tym m.in. Policję, Żandarmerię Wojskową i służby specjalne. Zwiększa również uprawnienia sądów do nadzoru nad działaniami służb w zakresie stosowania kontroli operacyjnej.

Najważniejsze zmiany to wprowadzenie obowiązku informowania sądu o wynikach kontroli operacyjnej po jej zakończeniu, a na jego żądanie również o przebiegu tej kontroli w trakcie jej trwania - sąd otrzymuje wtedy zebrane w toku kontroli materiały. Dotychczas takie uprawnienie kontrolne przysługiwało jedynie właściwemu prokuratorowi.

Kolejna zmiana to przyznanie sądowi i prokuratorowi uprawnienia do wydania w każdym czasie postanowienia o przerwaniu stosowania kontroli operacyjnej - po uzyskaniu informacji o przebiegu kontroli operacyjnej sąd i prokurator będą mogli postanowić o zakończeniu jej stosowania.

Ustawa wprowadza ponadto obowiązek informowania sądu, a nie jak dotychczas tylko prokuratora, o wykonaniu zarządzenia o zniszczeniu materiałów, których wykorzystanie w postępowaniu karnym jest niedopuszczalne. Wprowadzono również trzymiesięczny termin na wykonanie tej czynności.

Zgodnie z regulacją sąd będzie miał zapewniony dostęp do informacji o dokonaniu zniszczenia materiałów zgromadzonych w trakcie stosowania kontroli operacyjnej, które nie stanowią informacji potwierdzającej zaistnienie przestępstwa.

W ustawie zapisano też likwidację uprawnienia Inspektora Nadzoru Wewnętrznego MSWiA do stosowania kontroli operacyjnej. Według autorów regulacji takie uprawnienie uznano za nieproporcjonalne w sytuacji, gdy inspektor jest organem, przy pomocy którego szef resortu sprawuje nadzór nad podległymi służbami.

Przełom w nadzorze nad służbami

Regulacja wprowadza również obowiązek corocznego przekazywania Sejmowi i Senatowi informacji ministra i danych o stosowaniu kontroli operacyjnej przez Straż Graniczną i Służbę Ochrony Państwa - tak jak robią to inne służby stosujące ten środek.

W toku prac nad regulacją wprowadzono do niej m.in. zapisy doprecyzowujące m.in. przepisy określające terminy niszczenia materiałów, które nie mogą być wykorzystane w postępowaniu karnym, przez to, że nie zawierają dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub dowodów mających znaczenie dla toczącego się postępowania karnego, przez co podlegają niezwłocznemu, protokolarnemu i komisyjnemu zniszczeniu.

Rozszerzono również obowiązek sprawozdawczy na prokuratora generalnego w kwestii informacji o tym, w jaki sposób sądy wykonują swoje zadania w zakresie nadzoru nad kontrolą operacyjną.

Według ustawy prokurator generalny, przedstawiając roczne sprawozdanie izbom parlamentu ws. liczby osób, wobec których został skierowany wniosek o zarządzenie kontroli, będzie informował także o tym, w ilu przypadkach sąd i prokurator zażądał informacji o kontroli operacyjnej w trakcie jej trwania oraz w ilu przypadkach w ramach nadzoru nad stosowaniem kontroli operacyjnej wydał postanowienie o zakończeniu kontroli operacyjnej.

Projekt był konsekwencją ustaleń Zespołu Programowania Prac Rządu z 11 sierpnia 2025 r., który zobowiązał projektodawcę oraz właściwe resorty do wypracowania jednego, wspólnego projektu dotyczącego kontroli operacyjnej prowadzonej przez podległe służby.

Nowa ustawa wejdzie w życie po 30 dniach od dnia ogłoszenia. (PAP)

mchom/ kcz/