Spór **Plaza Centers** z Rumunią dotyczy głównie nieudanego projektu **Casa Radio / Dâmbovița Center** w Bukareszcie (duży kompleks handlowo-biurowo-hotelowy na bazie starej, niedokończonej budowli z czasów Ceaușescu). To klasyczny przypadek **public-private partnership (PPP)** z 2006 r., w którym Rumunia miała 15–25 %, a Plaza Centers (i powiązane podmioty) większość. Obecnie toczą się **dwa równoległe postępowania arbitrażowe**: 1. **ICSID** (Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych przy Banku Światowym) – sprawa zainicjowana przez **Plaza Centers** przeciwko Rumunii (nr ARB/22/15) na podstawie bilateralnej umowy inwestycyjnej Holandia–Rumunia (BIT). Plaza domaga się odszkodowania – w różnych komunikatach mowa o kwotach rzędu **~262–425 mln EUR** (zależnie od aktualizacji roszczeń i odsetek). Przesłuchanie w sprawie jurysdykcji i meritum odbyło się w listopadzie 2024 r. Najnowsza informacja (z 16 stycznia 2026 r.): trybunał ICSID zapowiedział wydanie wyroku w **lutym lub na początku marca 2026**. 2. **LCIA** (London Court of International Arbitration) – sprawa zainicjowana przez **Rumunię** przeciwko Plaza Centers (i powiązanym podmiotom). Rumunia chce rozwiązać umowę PPP z 2006 r., przejąć aktywa projektu i domaga się gigantycznych roszczeń – w październiku 2025 r. podniesiono je do ok. **2 mld EUR** (wcześniej ~96 mln EUR). Plaza odrzuca te roszczenia i ma kontrroszczenie. ### Jakie są szanse Plaza Centers w sporze (głównie w ICSID)? To bardzo subiektywne, bo nie znamy jeszcze uzasadnienia wyroku, a trybunały inwestycyjne są nieprzewidywalne. Ale na podstawie dostępnych faktów i typowych wzorców w takich sprawach: - **Pozytywne dla Plaza**: - Projekt PPP był mocno opóźniony z winy państwa (zmiany planów zagospodarowania, blokady administracyjne, brak decyzji środowiskowych itp.) – to klasyczny wzorzec naruszenia **fair and equitable treatment** (FET) i **ochrony przed wywłaszczeniem bez odszkodowania**. - W ostatnich latach inwestorzy wygrywają ok. **40–50 %** spraw inwestycyjnych przeciwko państwom w ICSID (wcześniej było bliżej 60 %), ale w Europie Wschodniej (w tym Rumunia) państwa przegrywają częściej niż średnia. - Plaza zainwestowało dziesiątki milionów euro, a projekt praktycznie nie ruszył – to mocny argument na realne straty. - **Negatywne / ryzykowne**: - Rumunia twierdzi, że to **Plaza** nie wywiązała się z harmonogramu i obowiązków inwestycyjnych → może próbować udowodnić, że inwestor sam zawinił. - Bardzo wysoka kwota roszczeń Plaza (425 mln EUR) → trybunały często mocno obniżają przyznane kwoty (nawet o 50–80 %). - Równoległa sprawa w LCIA – jeśli Rumunia wygra tam i umowa PPP zostanie zerwana z winy Plaza, to może osłabić pozycję w ICSID (choć formalnie to dwa różne reżimy prawne: kontrakt vs. traktat inwestycyjny). **Realistyczna ocena szans (moja subiektywna skala na styczeń 2026)**: - Szansa na **jakiekolwiek pozytywne rozstrzygnięcie** (Rumunia uznana za winną + jakieś odszkodowanie) → **55–70 %** - Szansa na **duże odszkodowanie** (> 150–200 mln EUR) → **30–45 %** - Szansa na **całkowitą przegraną** (odrzucenie roszczeń) → **20–30 %** - Najbardziej prawdopodobny scenariusz → Plaza wygrywa częściowo, dostaje 80–250 mln EUR (po obniżkach i odsetkach). Rynek giełdowy (akcje Plaza na LSE / WSE) od lat żyje nadzieją na ten wyrok – stąd duże wahania kursu przy każdej plotce / aktualizacji. Jeśli wyrok będzie pozytywny dla Plaza → kurs może mocno wzrosnąć (nawet kilka-kilkanaście razy), ale jeśli negatywny → spółka ma bardzo poważne problemy z płynnością i długiem obligacyjnym. Podsumowując: szanse są **raczej po stronie Plaza**, ale daleko do pewniaka. Wszystko powinno być jasne za **1–2 miesiące** (luty–marzec 2026).